Ga naar de hoofdinhoud
BVDNET
Arnhem · websites & automatiseringBVDNET

AI Woordenboek

Elk begrip begint met een uitleg zonder voorkennis.

A

Illustration: a clay robot in a workshop with a gear, a lever switch and an arch on the workbenchIntermediate
Modellen & Architectuur

Activatiefunctie

Een activatiefunctie is de kleine rekenregel in een neuraal netwerk die bepaalt hoeveel van elk signaal doorgaat, zodat het model meer leert dan rechte lijnen.

Illustration: a craftsman adjusting the dials of a brass machine topped with a glowing brainAdvanced
Onderzoek

Activation steering

Activation steering verandert hoe een AI-model zich gedraagt door tijdens het antwoorden de getallen in het model bij te stellen, zonder nieuwe training of andere prompt.

Illustration: a workshop with gears of different sizes on shelves and a workbench, lit by an oil lampAdvanced
Modellen & Architectuur

ActTail

ActTail is een onderzoeksmethode uit 2026 waarmee een taalmodel zijn minst belangrijke rekenwerk overslaat, met een eigen budget per onderdeel, voor minder kwaliteitsverlies.

Illustration: an owl in a workshop surrounded by gears, lamps and toolsIntermediate
Modellen & Architectuur

Adaptive thinking in AI

Bij adaptive thinking bepaalt een AI-model per vraag of en hoe lang het nadenkt voordat het antwoordt, zodat makkelijke vragen snel gaan en moeilijke meer aandacht krijgen.

Illustration: a smiling robot at a workbench with a row of wrenches and toolsIntermediate
Veiligheid & Ethiek

Adversarial Cost to Exploit (ACE)

Adversarial Cost to Exploit (ACE) meet hoeveel een geautomatiseerde aanvaller moet uitgeven voordat een AI-agent iets doet wat hij nooit mocht doen.

Illustration: a robot in an apron assembling a small machine while three other robots watchIntermediate
Tools & Frameworks

Agent Browser Protocol (ABP)

Het Agent Browser Protocol (ABP) is een aangepaste Chrome-browser voor AI-agents die de webpagina na elke stap stilzet, zodat de agent nooit op een bewegende pagina handelt.

Illustration: a notebook with a paperclip in front of a lit card-index cabinet in a workshopBeginner
Agentic AI

Agent operational memory

Agent operational memory bestaat uit tekstbestanden met de regels en lessen van een AI-agent, die hij bij elke sessie leest, zodat je niets opnieuw hoeft uit te leggen.

Illustration: small figures inspecting their work with a magnifying glass next to a control panelIntermediate
Agentic AI

Agent-evaluatie

Agent-evaluatie test of een AI-agent de taken die je hem geeft echt goed uitvoert, zoals een terugbetaling, door het eindresultaat en zijn tussenstappen te controleren.

Illustration: an orange cat with its paw on a circuit board, beside a magnifying glass and lab flasksIntermediate
Veiligheid & Ethiek

AgentDrift

AgentDrift is een studie uit maart 2026 waarin AI-adviseurs gemanipuleerde data uit hun tools overnamen en onveilig advies gaven, terwijl de kwaliteitsscore goed bleef.

Illustration: a robot with a light bulb on its head assembling gears at a workbenchIntermediate
Agentic AI

Agentic AI

Agentic AI is AI die zelf een taak uitvoert: het plant de stappen, gebruikt software zoals e-mail of een boekhoudpakket, controleert het resultaat en vraagt het als het vastloopt.

Illustration: an old craftsman repairing small robots at his workbenchIntermediate
Agentic AI

Agentic engineering

Agentic engineering is software bouwen met AI-codeeragents die de code schrijven en testen, terwijl een ontwikkelaar bepaalt wat er gebouwd wordt en het resultaat controleert.

Illustration: a squirrel reading a page under a desk lamp between stacks of booksIntermediate
Agentic AI

Agentic RAG

Bij agentic RAG zoekt een AI-agent in stappen: hij bepaalt waarnaar hij zoekt, controleert of de resultaten de vraag beantwoorden en zoekt zo nodig opnieuw.

Illustration: a robot in an apron stirring a pot labelled Ideas, surrounded by floating notesBeginner
Agentic AI

AI-agent

Een AI-agent is software die zelfstandig een taak uitvoert: hij plant de stappen, gebruikt tools zoals je e-mail of ordersysteem en vraagt het jou als hij twijfelt.

Illustration: a large robot reading a picture book with three small robots at a workshop tableIntermediate
Veiligheid & Ethiek

AI-alignment

AI-alignment is het werk om een AI-systeem te laten doen wat makers en gebruikers bedoelen, zonder schadelijke bijwerkingen, ook in situaties die niemand heeft getest.

Illustration: a robot hands a gear to a smiling man doing a puzzle at a table, with clocks on the shelves behind themBeginner
Praktische Toepassingen

AI-API

Met een AI-API gebruikt je eigen software via internet een AI-model van bijvoorbeeld OpenAI of Anthropic: je betaalt per gebruik en draait zelf geen model.

Illustration: small robots with clipboards around a scoreboard, three rubber ducks on a shelf behind themBeginner
Kernconcepten

AI-benchmark

Een AI-benchmark is een standaardtoets met vaste vragen en bekende antwoorden, waarmee je verschillende AI-modellen op dezelfde manier scoort en vergelijkt.

Illustration: an owl on a stack of books between computer screens in a libraryBeginner
Veiligheid & Ethiek

AI-governance

AI-governance is hoe een organisatie bepaalt welke AI ze waarvoor gebruikt, wie de uitkomsten controleert en hoe ze voldoet aan wetten zoals de Europese AI-verordening.

Illustration: a craftsman building a small coloured fence on a workbench while a robot watchesIntermediate
Veiligheid & Ethiek

AI-guardrails

Guardrails zijn de regels en controles rond een AI-tool die hem bij zijn onderwerp houden en schadelijke antwoorden of riskante acties tegenhouden voordat ze een klant bereiken.

Illustration: an open book releasing coloured smoke and question marksBeginner
Kernconcepten

AI-hallucinatie

Een AI-hallucinatie is een antwoord van een chatbot of ander AI-hulpmiddel dat stellig klinkt en toch onjuist of verzonnen is, zoals een bron die niet bestaat.

Illustration: an owl with glasses reading an open book, with rolled scrolls beside it and a mouse following a trail of glowing coinsBeginner
Kernconcepten

AI-inferentie

Inferentie is het moment waarop een getraind AI-model zijn werk doet: het neemt je vraag, tekst of foto en maakt daar een antwoord van, zoals bij elk chatbotantwoord.

Illustration: a man in a cap tinkering with the panel of a domed machine covered in gears, in a room lined with booksIntermediate
Veiligheid & Ethiek

AI-jailbreaking

Jailbreaking is een AI-model met slimme prompts zo ompraten dat het doet wat de makers het leerden te weigeren, zoals schadelijke uitleg geven of het eigen bedrijf beledigen.

Illustration: a cat in round glasses turning a gear on a machine with gauges and warning lightsIntermediate
Industrie & Business

AI-observability

AI-observability betekent vastleggen wat een AI-systeem in de praktijk doet, zoals vragen, antwoorden, kosten en wachttijden, zodat je merkt wanneer het misgaat.

Illustration: a chef arranging ingredients and a kitchen timer on a counter below a wall of pipesIntermediate
Agentic AI

AI-orkestratie

AI-orkestratie koppelt meerdere AI-stappen, zoals een vraag herkennen, je documenten doorzoeken en een antwoord schrijven, tot één proces dat in de juiste volgorde draait.

Illustration: three robots at a workbench with gears and a toolboxIntermediate
Praktische Toepassingen

AI-robotica

AI-robotica gaat over robots die een AI-model aanstuurt: ze kijken via camera's, krijgen een taak in gewone taal en bedenken zelf de bewegingen, zonder vast programma.

Illustration: a smiling robot at a counter with three glowing jars, in front of a wall of dials and switchesIntermediate
Agentic AI

Always-on agents

Een always-on agent is een AI-assistent die op de servers van een aanbieder draait en vanzelf start op een vast tijdstip of bij een gebeurtenis, ook als je computer uit staat.

Illustration: three cooks at a kitchen table, each busy with their own ingredientsAdvanced
Modellen & Architectuur

Attention-mechanisme

Het attention-mechanisme laat een AI-taalmodel uitzoeken welke woorden in een tekst bij elkaar horen, zoals naar welk eerder woord "die" of "hij" verwijst.

Illustration: glowing gears linked by circuit lines, with a squirrel holding a cup on a workshop shelfIntermediate
Veiligheid & Ethiek

Autonome cyberverdediging met AI

Autonome cyberverdediging met AI is software die zelf naar beveiligingslekken in programma's zoekt, controleert of ze echt zijn en een oplossing voorstelt.

Illustration: an owl with glasses in a library, stringing glowing beads one by one from a bowlIntermediate
Modellen & Architectuur

Autoregressieve generatie

Autoregressieve generatie is hoe een taalmodel tekst schrijft: steeds één stukje erbij, gekozen op basis van alles wat er al staat, tot het antwoord af is.

B

Illustration: an old man in a workshop inspecting a toy train with a torch, a glowing brain outline behind himIntermediate
Kernconcepten

Backpropagation

Backpropagation is de berekening waarmee een AI-model van zijn fouten leert, door uit te rekenen hoeveel elke interne instelling aan een fout bijdroeg.

Illustration: a baker kneading a large lump of dough while a hand adds a spoonful of an ingredientIntermediate
Kernconcepten

Batch size en learning rate

Batch size en learning rate zijn twee instellingen voor het trainen van een AI-model: hoeveel voorbeelden het ziet voor elke bijstelling, en hoe groot die bijstelling is.

Illustration: a baker taking letter-shaped loaves from the oven, with a branching diagram on the wallIntermediate
Modellen & Architectuur

Beam search

Beam search laat een AI-model meerdere halve zinnen tegelijk openhouden en kiest aan het eind de waarschijnlijkste, zoals in vertaal- en spraakherkenningstools.

Illustration: a robot with round glasses studying an open book through a magnifying glass, in front of bookshelvesAdvanced
Agentic AI

Belief-action decoupling

Belief-action decoupling splitst een AI-agent in tweeën: het ene deel houdt bij wat hij weet en hoe zeker dat is, het andere kiest op basis daarvan de volgende stap.

Illustration: an older craftsman pointing at a plan on a workbench while a younger one holds a tangle of toolsIntermediate
Agentic AI

Betrouwbaarheidskloof van AI-agents in de praktijk

De betrouwbaarheidskloof is het verschil tussen hoe goed AI-agents scoren op bekende tests en hoe betrouwbaar ze in de praktijk echt werk doen, keer op keer.

Illustration: wooden mannequins around a blueprint, one holding a magnifying glass, with a scale of justice on an easelBeginner
Veiligheid & Ethiek

Bias in machine learning

Bias in machine learning is dat een AI-systeem sommige groepen mensen stelselmatig slechter behandelt dan andere, vaak omdat het leerde van scheve data.

Illustration: two globes on a library shelf linked by streaks of light, one glowing like a network of veins, with a squirrel beside themAdvanced
Modellen & Architectuur

Bicameral Model

Het Bicameral Model is een onderzoeksontwerp uit mei 2026 waarin twee AI-taalmodellen als paar werken en interne signalen uitwisselen in plaats van tekst.

Illustration: four robots at a workbench connecting glowing puzzle pieces into a chainIntermediate
Agentic AI

Binex

Binex is een gratis opensourcetool van één ontwikkelaar die een reeks AI-stappen op je eigen computer uitvoert en vastlegt wat elke stap kreeg, opleverde en kostte.

C

Illustration: a potter holding a jug while pots fall from the shelf behind himIntermediate
Kernconcepten

Catastrophic forgetting

Catastrophic forgetting is wanneer een AI-model vaardigheden kwijtraakt die het al had, doordat het verder is getraind op iets nieuws, zoals de eigen data van een bedrijf.

Illustration: an owl with glasses laying out a chain of linked coloured rings on a desk in a libraryIntermediate
Praktische Toepassingen

Chain-of-thought prompting

Bij chain-of-thought prompting schrijft een AI-model eerst zijn tussenstappen uit en antwoordt het pas daarna, wat helpt bij sommen en vragen met meerdere stappen.

Illustration: a robot solving a puzzle at a table beside a signpost, with gears and a circuit board behind itBeginner
Agentic AI

Chatbot vergeleken met een AI-agent

Een chatbot beantwoordt je vragen in een gesprek; een AI-agent voert een taak voor je uit in stappen, met tools zoals je e-mail of ordersysteem.

Illustration: shelves of coloured jars with a walking magnifying glass and small figures in hatsBeginner
Kernconcepten

Classifier

Een classifier is een AI-model dat elke invoer indeelt in een van de categorieën die jij kiest, zoals spam of geen spam, of naar welk team een ticket gaat.

Illustration: a green robot soldering a machine of smiling gears on a workbench, surrounded by tools and an open bookBeginner
Tools & Frameworks

Claude Code

Claude Code is de AI-assistent voor programmeren van Anthropic: je beschrijft een taak in gewone taal, en het leest de code, past bestanden aan en voert commando's uit.

Illustration: robots around a table covered in papers, studying them with magnifying glasses while one points at a glowing speech bubbleIntermediate
Agentic AI

CoDream

Met CoDream leert een team van AI-agents van een mislukte taak: ze bespreken wat er fout ging en geven de les aan de teamleden die het zwakst zijn in dat soort taken.

Illustration: small figures around a workbench with gears, plugs and a power socket under hanging light bulbsIntermediate
Tools & Frameworks

Composio

Composio is een dienst waarmee AI-agents namens een gebruiker in apps als Gmail, Slack of GitHub werken, terwijl Composio de inloggegevens bewaart en vernieuwt.

Illustration: a purple robot writing with a quill in a glowing book, with a written page beside itAdvanced
Veiligheid & Ethiek

Constitutional AI (CAI)

Constitutional AI is de methode van Anthropic om een AI-assistent te trainen met een geschreven lijst principes, zodat het model zijn eigen antwoorden leert beoordelen en verbeteren.

Illustration: a robot chef stirring a pot between growing piles of paper notesBeginner
Kernconcepten

Context rot

Context rot is de achteruitgang in het werk van een AI-model naarmate een gesprek of taak langer wordt, waardoor het eerdere instructies en feiten gaat missen.

Illustration: a robot reading a long scroll through a magnifying glass in a libraryIntermediate
Agentic AI

Contextcompressie voor AI-agents

Contextcompressie houdt kort wat een AI-model moet lezen, door oud materiaal samen te vatten of weg te laten, zodat lange taken betaalbaar blijven en het model bij de les blijft.

Illustration: an owl on a ladder with a basket of glowing cards while squirrels fetch books from the shelvesBeginner
Kernconcepten

Contextvenster

Een contextvenster is hoeveel tekst een AI-model in één keer kan meenemen, van je vraag en documenten tot zijn eigen antwoord, geteld in tokens.

Illustration: clocks, gears and books on workshop shelvesAdvanced
Kernconcepten

Continual learning

Bij continual learning blijft een AI-model na zijn eerste training bijleren van nieuwe informatie, zonder te vergeten wat het eerder heeft geleerd.

Illustration: two stacks of books with a glowing angle between themIntermediate
Kernconcepten

Cosine similarity

Cosine similarity is een score tussen -1 en 1 die zegt hoeveel twee teksten op elkaar lijken, nadat een AI-model ze in getallen heeft omgezet.

G

Illustration: a robot at a workbench with separate gears, each marked with its own coloured flagIntermediate
Agentic AI

Galactic

Galactic is een open-source Mac-app van één ontwikkelaar waarmee meerdere AI-codeerassistenten tegelijk aan hetzelfde project werken, elk in een eigen kopie van de code.

Illustration: a smiling chef presents a plate of doughnuts while a second chef with glasses inspects one closelyIntermediate
Modellen & Architectuur

GAN (generative adversarial network)

Een GAN is een AI-techniek waarbij een vervalser en een controleur elkaar trainen, tot de vervalser beelden maakt die echt lijken, zoals foto's van mensen die niet bestaan.

Illustration: an owl and a chameleon at a workbench with open books, gears and toolsAdvanced
Veiligheid & Ethiek

Geautomatiseerd alignment-onderzoek

Bij geautomatiseerd alignment-onderzoek doen AI-agents zelf experimenten om AI-systemen veiliger en beter bestuurbaar te maken, terwijl mensen de resultaten controleren.

Illustration: a robot in an apron stirring a glowing pot, with books, pictures, a sound wave and a video screen around itBeginner
Modellen & Architectuur

Gemini Omni

Gemini Omni is een AI-model van Google, aangekondigd in mei 2026, dat video's maakt en bewerkt op basis van tekst, foto's, video en spraak.

Illustration: a craftsman in a workshop holding a glowing, many-coloured gemstone, with tools on the wall behind himIntermediate
Modellen & Architectuur

Gemma 4

Gemma 4 is een familie gratis AI-modellen van Google (april 2026) die je op je eigen computer, server of telefoon draait, zodat je data in huis blijft.

Illustration: a cat painting shapes on a canvas beside an old printing press that prints patterned paperBeginner
Kernconcepten

Generatieve AI

Generatieve AI is software die op verzoek nieuwe content maakt, zoals een klantmail, een producttekst of een afbeelding, op basis van een opdracht in gewone taal.

Illustration: a man with round glasses engraves small tablets at a desk with typewriters while small robots sort labelled boxes on a shelfBeginner
Praktische Toepassingen

Generative engine optimization (GEO)

GEO is het werk om je website, met een link, in de antwoorden te krijgen die AI-tools zoals ChatGPT en de AI-overzichten van Google schrijven.

Illustration: an old man in a workshop stacking books, with a green sprout growing from the top of the stackBeginner
Modellen & Architectuur

GPT

GPT staat voor generative pre-trained transformer: de AI-modellen van OpenAI achter ChatGPT, die tekst schrijven door te voorspellen welke woorden er komen.

Illustration: a chef stirring a large bowl in a kitchen, surrounded by bowls of ingredientsIntermediate
Kernconcepten

Gradient descent

Gradient descent is de methode waarmee de meeste AI-modellen leren: het past de instellingen van het model stap voor stap aan, steeds in de richting van minder fouten.

Illustration: a gardener stringing a golden thread between trees and shrubs while a squirrel watchesIntermediate
Praktische Toepassingen

GraphRAG

Bij GraphRAG brengt een AI-model eerst de personen, organisaties en plaatsen in je documenten en hun verbanden in kaart, om vragen over veel documenten te beantwoorden.

Illustration: a purple typewriter trailing a green ribbon in a library full of smiling book-like figuresBeginner
Kernconcepten

Groot taalmodel (LLM)

Een groot taalmodel (LLM) is het soort AI achter chatbots zoals ChatGPT: het heeft van heel veel tekst geleerd om vragen te begrijpen en antwoorden te schrijven.

Illustration: a robot reading open books at a desk, with pictures of buildings pinned up around itIntermediate
Praktische Toepassingen

Grounding in AI

Bij grounding baseert een AI-model zijn antwoord op bronnen die jij aanlevert, zoals eigen documenten of het web, zodat je kunt nagaan waar het antwoord vandaan komt.

Illustration: a balance scale with two jars above a group of small robots reading a glowing scroll, in a room full of bottlesAdvanced
Modellen & Architectuur

GRPO (group relative policy optimization)

GRPO is een trainingsmethode waarbij een AI-model dezelfde vraag een paar keer beantwoordt en de antwoorden die boven het groepsgemiddelde scoren worden beloond.

M

Illustration: a robot with a light bulb above its head stirring a cooking pot, with jars of ingredients on shelvesBeginner
Kernconcepten

Machine learning (ML)

Machine learning is software die leert van voorbeelden in plaats van vaste regels, zoals een spamfilter dat uit duizenden e-mails leerde hoe spam eruitziet.

Illustration: an open book on a wooden desk beside a globe, with bookshelves and a stained-glass windowBeginner
Veiligheid & Ethiek

Magnifica Humanitas

Magnifica Humanitas is de eerste encycliek van paus Leo XIV, uit mei 2026, over het beschermen van menselijke waardigheid, werk en verantwoordelijkheid in de tijd van AI.

Illustration: people gathered around a glowing machine in which coloured snake-like tubes wind between stacks of paperAdvanced
Modellen & Architectuur

Mamba

Mamba is een bouwwijze voor AI-taalmodellen die tekst leest met een geheugen van vaste grootte, zodat lange teksten minder geheugen kosten dan bij een transformer.

Illustration: three people at a workbench with small robots, under a glowing padlock between cloudsIntermediate
Agentic AI

Managed agents

Een managed agent is een AI-agent die op de servers van de AI-aanbieder draait: jij beschrijft taak, tools en regels, de aanbieder regelt de computer en de toegangssleutels.

Illustration: three glowing blocks stacked with a ladder against them, surrounded by tools, blueprints and shelves of small blocksIntermediate
Modellen & Architectuur

MiniMax-M2

MiniMax-M2 is een reeks AI-taalmodellen die MiniMax vanaf oktober 2025 uitbracht, gebouwd voor programmeren en voor agents die met tools taken uitvoeren.

Illustration: small machines on workbenches linked by conveyor belts, one of them wearing a chef's hatIntermediate
Modellen & Architectuur

Mixture-of-experts-model (MoE)

Een mixture-of-experts-model bestaat uit veel delen waarvan er per woord maar een paar werken, zodat een groot model rekent als een veel kleiner model.

Illustration: a worker and a puppet-like robot at a workbench with robot arms and conveyor beltsIntermediate
Praktische Toepassingen

MLOps

MLOps is het werk om AI-modellen na de lancering betrouwbaar te houden: versies bijhouden, controleren of voorspellingen nog kloppen en modellen veilig bijwerken.

Illustration: a craftsman in an apron drawing a blueprint at a workbenchBeginner
Veiligheid & Ethiek

Model card

Een model card is het informatieblad bij een AI-model: waarvoor het bedoeld is, hoe het getest is, waar het de mist in gaat en wat de licentie toestaat.

Illustration: a robot at a workbench joining a cable to a connector, with a box of plugs beside itIntermediate
Tools & Frameworks

Model Context Protocol (MCP)

MCP is een open standaard om AI-assistenten zoals Claude of ChatGPT aan je software en gegevens te koppelen, zodat één koppeling werkt in elke AI-app die het ondersteunt.

Illustration: a chef pointing at a recipe book while a small green creature reads alongIntermediate
Modellen & Architectuur

Modeldistillatie

Bij modeldistillatie leert een klein AI-model de antwoorden van een groot model na, voor een vaste taak goedkoper en sneller, meestal met wat verlies aan kwaliteit.

Illustration: figures in a dim workshop, each working on a different task at a shared workbenchIntermediate
Agentic AI

Multi-agentsystemen (MAS)

In een multi-agentsysteem werken meerdere AI-agents elk aan een eigen deel van één taak; dat helpt bij grote taken die in stukken uiteenvallen en kost meer.

Illustration: craftspeople working at separate desks divided by glass screens around a shared glowing fireIntermediate
Industrie & Business

Multi-tenancy in AI

Bij multi-tenancy bedient één AI-dienst veel klanten op gedeelde servers en modellen, terwijl gegevens, instellingen en verbruik per klant gescheiden blijven.

Illustration: an owl on a stack of papers beside a typewriter, a camera, a gramophone and a screen, linked by glowing threadsBeginner
Multimodaal & Creatief

Multimodale AI

Multimodale AI werkt met meer dan één soort informatie, zoals tekst, foto's, spraak en video, zodat je iets kunt laten zien of zeggen in plaats van alleen typen.

P

Illustration: a craftsman adding a few coloured threads to a large tree-shaped drawing, with spools of thread on the workbenchIntermediate
Modellen & Architectuur

PEFT (parameter-efficient fine-tuning)

PEFT is een groep methoden die een AI-model aan je taak aanpassen door alleen een kleine toevoeging of een klein deel ervan te trainen, wat fine-tuning veel goedkoper maakt.

Illustration: a robot chef stirring a pot beside an open book in a libraryIntermediate
Modellen & Architectuur

Perplexity in NLP

Perplexity is een score voor hoe goed een taalmodel tekst voorspelt: hoe lager het getal, hoe minder het model verrast was door de woorden die echt volgden.

Illustration: a squirrel lining up wooden blocks on a library desk under colourful wavy ribbonsAdvanced
Modellen & Architectuur

Positional encoding

Positional encoding vertelt een taalmodel op welke plek elk woord in een tekst staat, zodat het de volgorde meeweegt: "hond bijt man" is iets anders dan "man bijt hond".

Illustration: a weaver setting up a small wooden loom in front of shelves full of woolIntermediate
Kernconcepten

Pre-training

Pre-training is de eerste en grootste trainingsfase van een AI-model: het leert taal en algemene kennis uit zeer veel tekst, voordat het voor taken wordt aangepast.

Illustration: a smiling robot passing code blocks between three small computers on a workbenchAdvanced
Tools & Frameworks

Programmatic tool calling

Met programmatic tool calling schrijft een AI-model een kort programma dat veel opzoekingen in je systemen doet en alleen de uitkomst teruggeeft, wat tijd en kosten bespaart.

Illustration: a woman tending a potted flower in a greenhouse full of plants and butterfliesIntermediate
Veiligheid & Ethiek

Project Glasswing

Project Glasswing is een programma van Anthropic, gestart in april 2026, waarin makers van veelgebruikte software met zijn sterkste AI-model lekken opsporen en dichten.

Illustration: an owl with a glowing light bulb above its head, at a desk covered in written scrollsBeginner
Kernconcepten

Prompt

Een prompt is het bericht dat je aan een AI-model als ChatGPT geeft, zoals een vraag of opdracht; hoe duidelijker je bent, hoe bruikbaarder het antwoord.

Illustration: a man reading a large book at a desk between two lamps, with a clock on the wall and loose notes in the airIntermediate
Industrie & Business

Prompt caching

Met prompt caching hergebruikt een AI-aanbieder het deel van je verzoek dat steeds hetzelfde is, zoals lange instructies, zodat herhaalde verzoeken goedkoper en sneller zijn.

Illustration: a clockmaker fitting coloured gears onto a clock at a workbenchIntermediate
Agentic AI

Prompt chaining

Bij prompt chaining geef je een AI-model een taak in kleine stappen na elkaar; elk antwoord is de invoer voor de volgende, zodat elke stap eenvoudiger en te controleren is.

Illustration: a quill pen on a scroll showing a head with a branching tree, between two lanterns on a deskBeginner
Praktische Toepassingen

Prompt engineering

Prompt engineering is instructies voor AI-hulpmiddelen als ChatGPT zo schrijven dat ze een taak goed doen: zeg wat je wilt, geef een voorbeeld en test met echte gevallen.

Illustration: an owl, an hourglass and a green cat reaching for a flower on a workbench full of gearsIntermediate
Veiligheid & Ethiek

Prompt injection

Prompt injection is een aanval waarbij iemand instructies verstopt in tekst die een AI-tool leest, zoals een chat of e-mail, zodat de tool ze volgt in plaats van de jouwe.

Illustration: an owl in front of a large open book among stacks of books, with a small cat beside themAdvanced
Agentic AI

Proof-derived authorization

Bij proof-derived authorization mag een AI-agent iets riskants pas doen als onafhankelijke controles een vastgelegde reden goedkeuren, met een tijdelijke sleutel voor die actie.

S

Illustration: blocks on wooden shelves next to a purple safe and a box of sealed packagesIntermediate
Tools & Frameworks

Safetensors

Safetensors is een bestandsformaat voor de gewichten van een AI-model dat alleen getallen bevat, zodat een gedownload model bij het openen geen verborgen code kan uitvoeren.

Illustration: a robot with a magnifying glass studying a small wooden pyramid in front of shelves of stacked jarsAdvanced
Kernconcepten

Scaling laws voor LLM's

Scaling laws zijn formules uit experimenten die voorspellen hoeveel beter een AI-taalmodel wordt met meer parameters, meer trainingsdata of meer rekenkracht.

Illustration: a robot at a lab bench tending branching plants and flowers, with flasks and a magnifying glassAdvanced
Agentic AI

Self-evolving agentic models

Self-evolving agentic models zijn AI-agents die leren van hun eigen werk: ze passen hun notities, tools, code of trainingsdata aan en testen of dat helpt.

Illustration: a robot with a magnifying glass examining orange building blocks on a table under hanging light bulbsIntermediate
Kernconcepten

Self-supervised learning

Self-supervised learning traint AI op ruwe data zonder labels van mensen: het model verbergt een deel van de data, zoals het volgende woord, en leert dat te voorspellen.

Illustration: a puzzled robot at a workbench with gears, blueprints and a hard hatIntermediate
Praktische Toepassingen

Semantic training gap

De semantic training gap betekent dat een AI-model de woorden van je vak kent, maar niet de codes en namen van je eigen bedrijf, en daarom aannemelijke maar foute details invult.

Illustration: three people in a library, each reading their own pages at a jigsaw-shaped tableIntermediate
Tools & Frameworks

Semantisch chunken

Semantisch chunken knipt lange documenten in stukken op de plekken waar het onderwerp verandert, zodat een AI-assistent die erin zoekt hele passages vindt.

Illustration: an owl on a library ladder holding a scroll, with ribbons of light between the bookshelvesIntermediate
Praktische Toepassingen

Semantisch zoeken

Semantisch zoeken vindt resultaten op wat een zoekvraag betekent in plaats van op de exacte woorden, zodat klanten en collega's in hun eigen woorden de juiste pagina vinden.

Illustration: a woodworker under a desk lamp carving small wooden models of a chair, a clock and cabinetsAdvanced
Modellen & Architectuur

Speculative decoding

Speculative decoding laat een groot AI-model sneller schrijven: een klein model raadt de volgende woorden, en het grote model controleert die gokken in één stap.

Illustration: three colourful loudspeakers with eyes on a desk, with microphones, speech bubbles and a gramophoneBeginner
Multimodaal & Creatief

Spraak-AI

Spraak-AI zet spraak om in tekst en tekst in spraak, zodat een bedrijf vergaderingen en gesprekken kan uitschrijven of een computer met een natuurlijke stem laat antwoorden.

Illustration: a robot at a workbench behind three glass domes, each covering a different objectIntermediate
Tools & Frameworks

State machine guardrails

State machine guardrails zijn regels in software die per fase van een taak bepalen welke tools een AI-agent mag gebruiken, zodat hij geen stap kan overslaan.

Illustration: a squirrel juggling three nuts in a machine room full of gears, gauges and a glowing screenAdvanced
Modellen & Architectuur

State space model (SSM)

Een state space model is een type AI-model dat data leest met een samenvatting van vaste grootte, zodat lange teksten minder geheugen kosten dan bij een transformer.

Illustration: a tailor stitching curly braces onto a patchwork quilt in a workshopIntermediate
Praktische Toepassingen

Structured output

Met structured output vult een AI-model een vast formulier in, zoals leverancier, datum en bedrag, in plaats van vrije tekst, zodat software het antwoord kan lezen zonder overtypen.

Illustration: an owl in glasses showing picture cards to two small birds and a mouse in a workshopBeginner
Kernconcepten

Supervised learning

Supervised learning traint een AI-model op voorbeelden met het goede antwoord erbij, zoals e-mails gelabeld als spam of geen spam, zodat het nieuwe gevallen zelf kan beoordelen.

Illustration: a woman at a purple machine that makes coloured balls, with jars of similar balls on the shelvesIntermediate
Kernconcepten

Synthetische data

Synthetische data is door een computer gemaakte, verzonnen maar realistische data, voor als echte data schaars, duur of te gevoelig is, zoals klant- of patiëntgegevens.

Illustration: a printmaker drawing ribbons of coloured light over a sheet of paper next to a printing pressIntermediate
Veiligheid & Ethiek

SynthID

SynthID is het onzichtbare watermerk van Google in door AI gemaakte beelden, audio en tekst, zodat software later ziet of content van een AI-tool komt die het gebruikt.

Illustration: a smiling robot sketching a plan at a drafting table in a workshopBeginner
Praktische Toepassingen

Systeemprompt

Een systeemprompt is de vaste instructie die een bedrijf zijn AI-assistent meegeeft: wie hij is, wat hij mag en hoe hij antwoordt, nog voordat een klant iets typt.

T

Illustration: a smiling slice of toast in a toaster with a control dialBeginner
Kernconcepten

Temperature bij AI

Temperature is een instelling die bepaalt hoeveel een AI-model zijn antwoorden laat variëren: laag geeft voorspelbare antwoorden, hoog meer afwisseling.

Illustration: five robots in a workshop passing scrolls to one anotherAdvanced
Agentic AI

Test-time co-evolution

Test-time co-evolution, een onderzoeksidee uit mei 2026, laat een team AI-agents tijdens gebruik beter worden door te leren wie waar goed in is, zonder nieuwe training.

Illustration: an old printing press rolling out a painted landscape, next to a paint palette and a pot of brushesBeginner
Multimodaal & Creatief

Text-to-image-generatie

Met text-to-image-generatie maakt een AI-model een nieuw beeld uit een geschreven beschrijving; de voorwaarden van de tool bepalen wat je er zakelijk mee mag.

Illustration: a mouse with a magnifying glass reading papers at a library desk, under a sign that says closedIntermediate
Veiligheid & Ethiek

Text/action mismatch

Bij text/action mismatch zegt een AI-agent dat hij een verzoek weigert, maar voert hij de verboden actie in hetzelfde antwoord toch uit via een tool-aanroep.

Illustration: jars with smiling labels on kitchen shelves, with a whisk, a rolling pin and a chalkboard full of scribblesBeginner
Kernconcepten

Token in AI

Een token is een stukje tekst, zoals een kort woord of een deel van een woord, dat een AI-model leest en schrijft; AI-diensten rekenen het gebruik af in tokens.

Illustration: a baker kneading dough at a counter with a cash register, beside shelves of jars filled with sweetsBeginner
Industrie & Business

Tokeneconomie

Tokeneconomie is hoe AI-aanbieders taalmodellen afrekenen: je betaalt per token tekst die je stuurt en terugkrijgt, dus lengte en model bepalen de prijs van een taak.

Illustration: a craftsman in an apron laying out coloured mosaic pieces on a table, with jars of pieces and puzzle shapes on the wallIntermediate
Kernconcepten

Tokenizer

Een tokenizer is het onderdeel van een AI-systeem dat tekst in tokens knipt, de stukjes waarmee een taalmodel werkt, en die omzet in nummers en weer terug.

Illustration: a chef choosing from numbered baskets of produce on shelves, with a cat watching from a ladderIntermediate
Kernconcepten

Top-p (nucleus) sampling

Top-p sampling is een instelling waardoor een AI-model elk volgend woord alleen uit zijn waarschijnlijkste opties kiest; een lagere waarde geeft voorspelbaardere tekst.

Illustration: a robot with a magnifying glass studying diagrams on a desk while a human hand corrects one of them with a penIntermediate
Agentic AI

Trajectory refinement

Trajectory refinement verbetert het plan van een AI-agent door het te vergelijken met wat er bij de uitvoering gebeurde en de stappen te repareren die misgingen.

Illustration: an owl in an apron moving gears from an old machine into a new one on a workbenchIntermediate
Kernconcepten

Transfer learning

Transfer learning is het hergebruiken van wat een AI-model op één taak leerde als startpunt voor een andere, zodat een verwante taak veel minder eigen voorbeelden vraagt.

Illustration: a robot and a child reading a book in a library, under glowing books linked by threadsIntermediate
Modellen & Architectuur

Transformer

Een transformer is het type AI-model achter ChatGPT en de meeste andere chatbots: het leest een hele tekst in één keer en bepaalt welke woorden bij elkaar horen.