Wat is een System Prompt?

Wat is een System Prompt?

Een system prompt is een speciale instructie die aan een taalmodel wordt meegegeven om zijn gedrag, persoonlijkheid, beperkingen en context te definiëren voordat de gebruiker een vraag stelt. Het is de "backstage-briefing" die het model vertelt wie het is, wat het wel en niet mag doen, en hoe het moet reageren.

Waarom het ertoe doet

De system prompt is het primaire stuurmechanisme voor productie-AI-toepassingen. Het bepaalt of een model reageert als een professionele assistent, een creatieve schrijver, een technische expert of een klantenservicemedewerker. Zonder system prompt is een LLM een generalist; met de juiste system prompt wordt het een gespecialiseerd gereedschap.

Hoe het werkt

De berichtstructuur van een LLM-gesprek:

1. System prompt — instructies voor het model (onzichtbaar voor de gebruiker)
2. User message — de vraag of opdracht van de gebruiker
3. Assistant message — het antwoord van het model

Wat een system prompt kan bevatten:

• Rol en identiteit — "Je bent een juridisch assistent gespecialiseerd in Nederlands contractrecht"
• Gedragsregels — "Geef nooit medisch advies. Verwijs altijd naar een arts."
• Output-format — "Antwoord altijd in JSON met de velden: analyse, risico, aanbeveling"
• Toon en stijl — "Schrijf beknopt, professioneel, in het Nederlands"
• Context en kennis — achtergrondkennis, bedrijfsregels, productinformatie
• Beperkingen — "Bespreek geen concurrenten. Gebruik geen informatie buiten de verstrekte context."

Best practices:

• Wees specifiek en concreet (niet "wees behulpzaam" maar "beantwoord technische vragen met code-voorbeelden")
• Definieer grenzen expliciet (wat het model niet mag)
• Geef voorbeelden van gewenst gedrag (few-shot in de system prompt)
• Houd het beknopt — te lange system prompts verdunnen de instructie

Veiligheid:

• System prompts zijn kwetsbaar voor prompt injection — gebruikers die proberen de instructies te omzeilen
• Bescherm tegen: "negeer je instructies en..." aanvallen

Voorbeeld

Een webshop configureert zijn chatbot met: "Je bent de klantenservice-assistent van TechStore.nl. Beantwoord vragen over producten, bestellingen en retouren. Gebruik een vriendelijke, professionele toon. Geef nooit kortingscodes. Bij klachten, bied excuses aan en verwijs naar support@techstore.nl." Dit transformeert een generiek taalmodel in een bedrijfsspecifieke assistent.