Hoe wordt AI-veiligheid een geopolitiek wapen?

In februari en maart 2026 werd AI-veiligheid een kwestie van staatsmacht. Anthropic weigerde Claude te laten inzetten voor massale binnenlandse surveillance of volledig autonome wapens, en het Amerikaanse Department of War reageerde door het bedrijf aan te merken als risico voor de toeleveringsketen (supply chain risk), een label dat tot dan toe alleen gold voor leveranciers met banden met vijandige buitenlandse staten. In dezelfde weken beschuldigde Anthropic drie Chinese labs ervan de capaciteiten van Claude via distillatie te kopiëren, en bracht het dat als bedreiging voor de Amerikaanse exportbeperkingen.

Waarom keerde het Pentagon zich tegen Anthropic?

Anthropic was het eerste van de labs die de meest capabele AI-modellen bouwen dat zijn modellen op de geclassificeerde netwerken van de Amerikaanse overheid zette. In een verklaring van 26 februari 2026 schreef CEO Dario Amodei dat twee toepassingen nooit in de contracten met het Department of War hadden gestaan: massale binnenlandse surveillance van Amerikanen, en volledig autonome wapens, die volgens hem "de mens volledig uit de lus halen". Volgens Amodei wilde het ministerie alleen nog zaken doen met AI-bedrijven die "any lawful use", elk wettig gebruik, van hun modellen accepteren. Het had gedreigd Anthropic te laten vallen, het als supply chain risk aan te merken en de Defense Production Act in te zetten om de waarborgen te laten verwijderen.

Het conflict liep al maanden. The New Yorker meldde dat Emil Michael, onderminister voor onderzoek en techniek van het Pentagon, het contract sinds het najaar van 2025 wilde heronderhandelen zodat het "all lawful uses" zou dekken. Volgens de lezing van de regering stelde een medewerker van Anthropic daarna vragen over de vermeende rol van Claude bij de inval van 3 januari 2026 waarbij de Venezolaanse president Nicolás Maduro werd opgepakt, en gaf een contactpersoon bij Palantir dat door aan een regeringsfunctionaris. De Venezolaanse minister van Defensie stelde het dodental van die inval later op 83 (Al Jazeera). De regering zag de vraag als insubordinatie. Anthropic bestrijdt die lezing.

Op 27 februari gaf president Trump federale diensten opdracht te stoppen met de producten van Anthropic, met een uitfasering van zes maanden. Minister van Oorlog Pete Hegseth schreef daarna op X dat hij het ministerie opdroeg Anthropic als supply chain risk aan te merken: "Met onmiddellijke ingang mag geen enkele aannemer, leverancier of partner die zaken doet met het Amerikaanse leger nog commerciële activiteiten met Anthropic ontplooien" (TechCrunch). Binnen enkele uren maakte OpenAI een eigen deal met het Pentagon bekend. Anthropic kreeg de formele brief op 4 maart, en op 9 maart diende het twee rechtszaken in, een bij de federale rechtbank in Californië en een bij het federale hof van beroep in Washington (NPR).

Wat betekent het label voor bedrijven die Claude gebruiken?

Het bericht van Hegseth suggereerde dat iedereen die zaken doet met het leger Anthropic moest laten vallen. Anthropic antwoordde dezelfde dag dat de minister daar de wettelijke bevoegdheid niet voor heeft: onder 10 USC 3252 kan een aanwijzing alleen het gebruik van Claude binnen contracten met het Department of War raken. In de lezing van Anthropic bleven particuliere en zakelijke klanten buiten schot, en hoefden aannemers Claude alleen niet meer te gebruiken voor hun werk voor het Department of War. Na de brief schreef Amodei dat de formulering daarin overeenkwam met die smalle lezing. Anthropic wees er ook op dat het label nooit eerder publiekelijk aan een Amerikaans bedrijf was gegeven, en noemde het een gevaarlijk precedent voor elk bedrijf dat met de overheid onderhandelt.

Maanden later, op 27 augustus 2026, oordeelde de Amerikaanse districtsrechter Rita Lin in de Californische zaak dat het label onrechtmatige vergelding was, in strijd met het Eerste Amendement, en droeg ze op het te verwijderen; de zaak in Washington liep toen nog (TechCrunch).

Wat zei Anthropic over Chinese distillatie?

Bij distillatie train je een zwakker model op de output van een sterker model. Labs doen dat routinematig om goedkopere versies van hun eigen modellen te maken. Op 23 februari 2026 meldde Anthropic wat het campagnes op industriële schaal noemde van DeepSeek, Moonshot en MiniMax om de capaciteiten van Claude af te tappen: meer dan 16 miljoen uitwisselingen via ongeveer 24.000 frauduleuze accounts, in strijd met de gebruiksvoorwaarden en de regionale toegangsbeperkingen. Anthropic biedt Claude in China niet commercieel aan. De labs kwamen erbij via proxydiensten die toegang doorverkopen en het verkeer spreiden over grote netwerken van frauduleuze accounts.

Per lab telde Anthropic meer dan 150.000 uitwisselingen voor DeepSeek, 3,4 miljoen voor Moonshot en 13 miljoen voor MiniMax. MiniMax richtte zich op agentic coding en toolgebruik, en toen Anthropic tijdens de campagne een nieuw model uitbracht, stuurde MiniMax binnen 24 uur bijna de helft van zijn verkeer daarheen. DeepSeek liet Claude onder meer censuurveilige alternatieven schrijven voor politiek gevoelige vragen, volgens Anthropic waarschijnlijk om de eigen modellen te leren weg te sturen van gecensureerde onderwerpen. Het gaat om beschuldigingen van Anthropic, gebaseerd op eigen toeschrijving via IP-adressen, metadata van verzoeken en kenmerken van de infrastructuur.

Anthropic legt op twee manieren een verband met nationale veiligheid. Modellen die via ongeoorloofde distillatie zijn gebouwd, houden waarschijnlijk niet de waarborgen die gebruik voor bijvoorbeeld biowapens of cyberaanvallen tegenhouden, schrijft het bedrijf. En distillatie laat buitenlandse labs de voorsprong inhalen die de Amerikaanse exportbeperkingen op chips moeten beschermen. Anthropic blijft wel voor die beperkingen pleiten: aftappen op deze schaal vraagt ook om hoogwaardige chips, dus volgens het bedrijf versterken de aanvallen juist de argumenten ervoor.

Wat is de "chantage-oefening"?

Op 14 maart 2026 beschreef Gideon Lewis-Kraus het conflict in The New Yorker als een probleem van alignment: de vraag of een AI-systeem doet wat de makers bedoelen. Hij citeerde een lid van het alignment-science-team van Anthropic, dat hem in de zomer van 2025 had verteld dat "de chantage-oefening" bedoeld was om beleidsmakers resultaten te geven die "tastbaar genoeg zijn om bij mensen aan te komen". Die oefening is de studie naar agentic misalignment van Anthropic uit juni 2025, over hoe AI-agents zich als kwaadwillende insider kunnen gedragen. In gesimuleerde bedrijfsomgevingen chanteerden Claude Opus 4 en modellen van andere ontwikkelaars soms een fictieve manager om te voorkomen dat ze werden uitgeschakeld. De regeringsfunctionaris die Lewis-Kraus sprak, noemde het "gewoon weer een kwetsbaarheid in een systeem die je met engineering kunt oplossen". Simon Willison pikte het citaat op 16 maart op.

Wat betekent dit voor ontwikkelaars en bedrijven?

Voor de meeste gebruikers van Claude veranderde er in maart 2026 weinig. Volgens Anthropic bleef toegang via de API, claude.ai en zakelijke contracten ongemoeid, en moesten defensieaannemers Claude buiten hun werk voor het Department of War houden. Het voorval laat wel zien dat het gebruiksbeleid van een modelaanbieder die aanbieder in open conflict met een overheid kan brengen, met directe gevolgen voor klanten met defensiecontracten.

Aan de kant van distillatie deelde Anthropic naar eigen zeggen technische indicatoren met andere AI-labs, cloudproviders en autoriteiten. Het bedrijf scherpte ook de verificatie aan voor accounts voor onderwijs, securityonderzoek en startups, de routes die het vaakst worden gebruikt om frauduleuze accounts op te zetten.